Češka crkva Nova Ves
O nekada brojnijoj zajednici Čeha u sjevernom dijelu Republike Srpske svjedoči rimokatolička crkva Male Gospe u Novoj Vesi kod Srpca. Austrougarska monarhija planski je doseljavala stanovništvo u slabo naseljene oblasti Bosne i Hercegovine, koju je okupirala 1878. godine. Tako je prvih 25 čeških porodica stiglo 1894. godine iz Češke i Moravske oblasti i osnovalo koloniju u tadašnjem Bosanskom Kobašu.
Za svoje vjerske potrebe Česi su u Novoj Vesi sagradili crkvu 1937/38. godine, koja je osveštana 8. septembra 1938. godine. Istovremeno je u selu izgrađen i Češki dom. Crkva je jednobrodna, sa trostranom apsidom vidljivom i spolja i u unutrašnjosti na jugoistočnoj strani, te zvonikom na sjeverozapadnom pročelju, koji je djelimično uklopljen u glavni prostor crkve. Unutrašnjost je oslikana jednostavnim dekoracijama, dok je na zidovima apside oslikana draperija. Zidovi su masivni i zidani opekom, svod i platforme zvonika izrađeni su od drveta, krov je pokriven crijepom, a zvonik limom.
Početkom Drugog svjetskog rata većina doseljenika vratila se u svoje matične zemlje. Iako danas u Novoj Vesi uglavnom žive stariji potomci Čeha, mnogi koji su se raselili širom svijeta redovno se jednom godišnje vraćaju na ognjišta svojih predaka. Na taj način njeguju sjećanje na svoje porijeklo i bogatu kulturnu baštinu.
